Kontrollü yıkım nedir?

Yönetmelikte yıkım ve kontrollü sözü

Yönetmelik yıkımı, yapıların tekniğine göre kısmen veya tamamen ortadan kaldırılması ya da söküm faaliyetleri olarak tanımlıyor (md. 4). Kontrollü sözü yönetmelikte seçici yıkım için geçiyor: yıkıntı atıklarının geri dönüşümü için yıkım kontrollü ve aşamalı yapılır (md. 15).

Yöntem: TS 13633 ve yukarıdan aşağı sıra

Yıkımda TS 13633 standardındaki tekniklerden uygun olan seçilir (md. 11). Tam yıkım çatıdan başlar ve temel alt seviyesine kadar yukarıdan aşağı doğru ilerler; yıkıma alt kat düşey taşıyıcı elemanlarından başlanamaz.

• Katlarda oluşan yıkıntı, kaydırma olukları ya da başka bir sistemle zemine indirilir.
• Döşemeler yıkıntı yüzünden aşırı yüke maruz bırakılmaz.
• Çalışmaya ara verilirken askıda blok bırakılmaz, zemindeki çukurlar kapatılır.

Kısmi yıkım

Kısmi yıkım, yapının yalnız belirli bölümlerinde yapılan yıkımdır: yapı yüksekliğini azaltmak ya da bir yapı elemanını kaldırmak gibi. Yıkım süresince kalan bölümlerin yapısal stabilitesini koruyacak önlemler alınır (md. 11/3).

Bitişik nizamda öncelik komşu bina

Bitişik nizamda yıkım, bitişik yapının güvenliği esas alınarak yapılır; komşu binaya zarar vermemek için mümkün olan durumlarda kısmen ya da tamamen elle yıkım esastır (md. 11/1). Komşu yapıda, zeminde ya da altyapıda hasar ihtimali varsa yıkım planına mevcut durumu tespit eden bir teknik rapor eklenir; bitişik bina varsa gerekli önlemler alınmadan bitişik binanın temel kotundan daha alt kotlarda yıkım yapılamaz (md. 6/4). İlgili idare yıkımdan en az üç gün önce komşu parsellerdeki yapılara duyuru yapar (md. 9/4).

Yıkım planı yöntemi belirler

Yıkım planını müteahhit müellife, yani inşaat mühendisine hazırlatır (md. 6/1). Planda hangi yöntemin kullanılacağı; çevredeki yapı, altyapı, trafik ve insanların güvenliği için hangi önlemlerin alınacağı; yapının malzemesi, varsa hasarı ve taşıyıcı sistemi incelenerek yazılır. Plana atık yönetim planı ve toz önlemleri eklenir (md. 6/2). Kullanılacak makineler TS 13633'e uygun olmalı ve mesleki yeterlilik belgeli operatörlerce kullanılmalıdır (md. 12). Bodrum dışında en çok bir katlı, 6 metreyi ve 250 m² yapı inşaat alanını geçmeyen müstakil ve ayrık nizam yapıların yıkımında yıkım planı düzenlenmez (md. 7/9).

Seçici yıkım ve hurda

Yönetmeliğe tabi yıkımlardan önce asbest envanteri hazırlanır; asbest ve benzeri tehlikeli maddeler uzaklaştırılmadan ana yıkıma geçilemez (md. 5/7 ve 16). Seçici yıkımda kapı ve pencereler, sıhhi tesisat gereçleri, metal esaslı bütün malzemeler, ahşap ve alçı esaslı malzemeler türlerine göre ayrılır; yeniden kullanılabilecek malzeme ayrılarak atık oluşumu önlenir (md. 15). Söküm sırasında çıkan demir, alüminyum, bakır kablo ve doğramayı biz ayrıştırıyor, hurda bedelini tekliften düşüyoruz.

Patlatmalı yıkımın ek kuralları

Yönetmelik patlatmalı yıkım için ek kurallar koyuyor: yıkım planına patlatma yöntemini içeren rapor eklenir (md. 6/2), yıkıma başlanacağı en az on gün önce bildirilir (md. 7/11) ve ilgili idare yıkım yapılacak yerin çevresindeki halkı yedi gün öncesinden bilgilendirir (md. 9/3).

Bizim işimiz nerede başlıyor?

Bina yıkımını yetki belgeli müteahhit sorumluluğunda yapıyoruz. Önce fotoğrafla ilk değerlendirmeyi yapıyor, kesin teklif için ücretsiz yerinde keşfe geliyoruz. Yazılı teklifte süreyi ve ekip sayısını belirtiyoruz. Dar sokakta mini ekskavatör, betonarmede kırıcı kullanıyoruz; enkazın taşınması ve hurda düşümü teklifte ayrı satırlarda görünür. Kentsel dönüşümde üstlendiğimiz iş yıkımdır. Teklifimiz yıkım ruhsatı ya da yıkım planı yerine geçmez; bu belgeler yönetmelikteki sürece göre ayrıca hazırlanır.